273 Weergaven
1 Downloads
Log in
Er gaan te veel mensen dood door suïcide. Psychologen kunnen meer doen om onnodige, onvrijwillige, onbegrepen en eenzame suïcides te voorkomen, stelt Ad Kerkhof. Eerst beschrijft hij iets van de recente geschiedenis van suïcidepreventie in Nederland. Daarna gaat hij in op onderzoeken en ontwikkelingen in Nederland waarbij hij betrokken is geweest. Kerkhof sluit af met een aantal aanbevelingen. ‘We moeten mensen behoeden voor beslissingen waarvan ze later geen spijt meer kunnen hebben.’

Onvrije keuzen

Hoe kunnen wij de aanloop tot suïcide het beste begrijpen? Wij weten nu meer van de verschillende individuele trajecten die naar suïcide leiden en van de algemene wetmatigheden in de chaos en emotionele ontreddering. Oncontroleerbaar piekeren, radeloze angst en paniek, menen de ander tot last te zijn, klem zitten, hopeloosheid en hulpeloosheid, de overtuiging onbehandelbaar te zijn, slapeloosheid en uitputting, verlies van controle, verlies van realiteit, waanachtige belevingen, schuldwanen, psychosen, dwangmatig denken aan de eigen suïcide, overlopend in terugkerende beelden van de eigen suïcide, intrusies en de bijna niet te stuiten angst geen weerstand meer te kunnen bieden aan de eigen aanvechtingen – dat alles leidt tot een situatie waarin mensen zich gedwongen voelen tot suïcide als laatste nooduitgang. Want dóórleven is nog veel erger.

Het denken, voelen en de verbeelding – kortom: het bewustzijn – zijn onverdraaglijk pijnlijk geworden en iemand kan er niet meer aan ontsnappen anders dan door suï

Dit artikel is een bewerking van de afscheidsrede die hij uitsprak op 11 december 2018.

Literatuurlijst

  1. Batterham, P.J., Calear, A.L., & Sunderland, M. (2017). Independent Effectsof Mental Disorders on Suicidal Behavior in the Community. Suïcide and Life threatening Behaviour, 48, 5, 512-521. https://doi.org/10.1111/sltb.12379
  2. Bentum J. van, Sijbrandij, M., Huibers, M.J.H., Huisman, A., Arntz, A., Holmes, E.A. & Kerkhof, A.J.F.M. (2017). Treatment of intrusive suicidal imagery using eye movements. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14, 714. doi:10.3390/ijerph14070714
  3. Bentum, J. van, Sijbrandij, M., Kerkhof, A., Huibers, M. & Schaik. A. van. (2019). Eye Movement Dual Task als behandeling van suïcidale intrusies bij depressieve patiënten; Pilotstudie naar de veiligheid, verdraagbaarheid en uitvoerbaarheid van de interventie. Tijdschrift voor Gedragstherapie, 12 december 2019.
  4. Beurs, D.P. de, Groot, M.H. de, Keijser, J.de, Duijn, E. van, Winter, R.F.P. de & Kerkhof, A.J.F.M. (2016). Evaluation of benefit to patients of training mental health professionals in suicide guidelines: cluster randomised trial. British Journal of Psychiatry. doi:10.1192/bjp.bp.114.156208
  5. Bool, M. (Red.; 2007). Verminderen van Suïcidaliteit. Actualisering van het Advies Inzake Suïcide van de Gezondheidsraad 1986. Utrecht: Trimbos Instituut.
  6. Dekker, W.P.H., Vergouwen, A.C.M., Buster, M.C.A. & Honig, A. (2017). Acceptance of guidance to care at the emergency department following attempted suicide. BMC Psychiatry, 17:332 DOI 10.1186/s12888-0171491-z.
  7. Engelhard, I.M., Hout, M.A. van den, Janssen, W.C. & Beek, J. van der (2010). Eye movements reduce vividness and emotionality of images about ‘flashforwards’. Behaviour Research and Therapy, 48, 442-447.
  8. Eylem, O. Straten van A., Wit de, L., Rathodd, S., Bhui K. & Kerkhof, A.J.F.M. (2020; under review). Reducing Suicidal Ideation among Turkish Migrants in the Netherlands and in the UK: A Pilot RCT of a guided Online Intervention. Frontiers in Psychiatry.
  9. Gezondheidsraad (1986). Advies inzake Suïcide. Den Haag: Gezondheidsraad.
  10. Gijsbers van Wijk, C. (2019). Levensbeëindiging op verzoek bij patiënten met een psychische stoornis. NVVP. Zie www.richtlijnendatabase.nl.
  11. Groot, M.H., Kleppe, R.T., Pols, E., Winter, R.P.F. de & Kerkhof, A.J.F.M. (2018). Datagestuurd leren van suïcidale incidenten met KEHR-SUÏCIDE: GGZ Eindhoven als praktijkvoorbeeld. Tijdschrift voor Psychiatrie, 60(9), 581-591.
  12. Hengeveld, M.W., Kerkhof, A.J.F.M. & Van Rooijen, E. (1992). Opvang van suïcide-pogers in algemene ziekenhuizen. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 136, 8, 376-381. Hemert, A.M. van, Kerkhof, A.J.F.M., De Keijser, J., Verwey, B. Boven C. van et al. (2012). Multidisciplinaire Richtlijn Diagnostiek en Behandeling van Suïcidaal Gedrag (NVP, NIP en V&VN). Utrecht: De Tijdstroom.
  13. Van den Hout, M. & Engelhard, I. (2012). How does EMDR work? Journal of Experimental Psychopathology, 3, 724–738.
  14. Houwelingen, C.A.J, van (2011). Studies into Train Suicide. Academisch proefschrift, Vrije Universiteit.
  15. Houwelingen, C.A.J. van, Beersma, D.G.M., Di Bucchianico, A. & Kerkhof, A.J.F.M. (2020; under review). National Suicide Mortality and Railway Traffic Intensity as Predictors of Railway Suicides in the Netherlands. Crisis.
  16. Ivonne van de Ven Stichting (2002). Nationaal Actieplan Suïcidepreventie. Zie https://ivonnevandevenstichting.nl
  17. Jaegere de, E. Landschoot van, R., Heeringen van, K., Spijker van, B.A.J., Kerkhof, A.J.F.M. et al. (2019). The online treatment of suicidal ideation: A randomised controlled trial of an unguided web-based intervention. Behaviour Research and Therapy. https://doi.org/10.1016/j.brat.2019.05.003
  18. Joiner, T.E. (2005). Why People Die by Suicide. Harvard University Press: Cambridge, MA, USA.
  19. Jongh, A. & Broeke, E. ten (2003). Handboek EMDR. Amsterdam: Pearson.
  20. Kerkhof, A.J.F.M. (1985). Suïcide en de Geestelijke Gezondheidszorg. Academisch proefschrift Rijksuniversiteit Leiden, Lisse: Swets & Zeitlinger
  21. Kerkhof, A.J.F.M. (2003). Railway Suicide : Who is responsible? Crisis, 24, 2, 47-48.
  22. Kerkhof, A.J.F.M. & Sluijter, (2005). Suicide prevention discussed at the WHO European Ministerial Conference on Mental Health. (Editorial). Crisis, 26, 2, 51-52.
  23. Kerkhof, A. J. F. M. & Sluijter, A. (2015). Onderzoeksagenda Suïcidepreventie ZonMw 2016-2020. Den Haag: ZonMw.
  24. Mérelle, S.Y.M., Boerema, I., Linden, C. van der & Gilissen, R. (2018). Knelpunten in SEH-zorg voor suïcide-pogers. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (www.ntgv.nl 13-07-2018).
  25. Mühlmann, C., Madsen, T., Hjorthøj, C., Forman, J.L., Kerkhof, A.J.F.M. et al. (2020; under review) Effectiveness of an internet-based self-help therapy program for suicidal ideation offered in Denmark: a randomised controlled trial. Lancet Psychiatry.
  26. Nuij, C., Ballegooijen, W. van, Ruwaard, J., Beurs, D. de, Mokkenstorm, J. et al. (2018). Smartphone-based safety planning and self-monitoring for suicidal patients: Rationale and study protocol of the CASPAR (Continuous Assessment for Suïcide Prevention And Research) study. Internet Interventions, 13. https://doi.org/10.1016/j.invent.2018.04.005
  27. Ringel, E. (1976). ‘The Presuicidal Syndrome’. Suicide and Life-Threatening Behavior, 6(3), 131–149. doi: 10.1111/j.1943-278X.1976.tb00328.x.
  28. Schippers, E. (2014). Brief van de Minister van VWS aan de Tweede Kamer over Preventief Gezondheidsbeleid: De Landelijke Agenda Suïcidepreventie (20 januari 2014, 32793 nr. 113).
  29. Schouten, M. & Kerkhof, A.J.F.M. (1991). How to deal with suicide attempters and their relatives. A course for intensive care nurses. Italian Journal of Suicidology, 1, 83-88.
  30. Spijker, B.A.J. van, van Straten, A. & Kerkhof, A.J. F.M. (2014). Effectiveness of online self-help for suicidal thoughts: results of a randomised controlled trial. PLoS ONE, 9, e90118. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0090118
  31. Spijker, B.A.J. van, Werner-Seidler, A., Batterham, P.J., Mackinnon, A., Calear, A.L. et al. (2018). Effectiveness of a web-based self-help program for suicidal thinking in an Australian community sample: randomized controlled trial. Journal of Medical Internet Research, 20(2), e15. https://doi.org/10.2196/jmir.8595
  32. Stanley, B. & Brown, G.K. (2012). Safety Planning Intervention: a Brief Intervention to Mitigate Suicide Risk. Cognitive and Behavioral Practice, 19, 256-264.
  33. Verwey, B. (2007) Don’t Forget. Contributions to the assessment and management of suicide attempters in the general hospital. Academisch Proefschrift, Universiteit Leiden.
  34. VWS: Discussienota (1989) n.a.v. het Advies inzake Suïcide van de Gezondheidsraad uit 1986. Den Haag: Ministerie van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur (BD-89-4).