DYSLEXIA IS NOT A DISORDER

A. BOSMAN & K. TOORENAAR

In the Netherlands, readers who belong to the 10% poorest readers of their cohort are eligible for the diagnosis of dyslexia. This reveals that  being assigned dyslexic is determined by the reading skill of age-related readers. It also means that irrespective of the overall reading level, there will always be dyslexic readers, because there will always be the 10% lowest performing readers. The principal problem is that no independent tests exist that can distinguish between readers who suffer from a so-called deficit and those who are simply poor readers. Moreover, ample empirical research reveals that adequate education prevents young readers from becoming poor readers/spellers. Our conclusion is that reading is like any other skill, some find it easy to learn and others have more problems with the acquisition of reading and spelling. Thus, there is no evidence that reading problems are caused by a disorder.


453 Weergaven
0 Downloads
Log in
Tien tot vijftien procent van de leerlingen verlaat het basisonderwijs met onvoldoende leesvaardigheid. Waarop is de veronderstelling gebaseerd dat bij dyslexie lees- en spellingvaardigheid verstoord zijn? Volgens Anna Bosman en Kees Toorenaar laat de zoektocht naar de oorzaken van lees- en spellingproblemen zien dat er geen onafhankelijke tests bestaan. ‘Wij denken dat een belangrijk deel van deze leerlingen inadequaat onderwijs heeft gehad.’

Inleiding

De Dienst Studentenzaken1 van de Radboud Universiteit stelt dat ‘dyslexie’ geen leerprobleem is, maar een gegeven. Het eerste deel van deze uitspraak is nogal merkwaardig. Binnen de orthopedagogiek is dyslexie immers het prototypische voorbeeld van een leerprobleem of leerstoornis. Een leerprobleem verwijst in dit kader naar problemen die kinderen hebben met het verwerven van de schoolse vaardigheden, in dit geval met lezen en spellen. Wat er bedoeld wordt met het tweede deel van de uitspraak, dyslexie is een gegeven, is niet duidelijk. Het kan betekenen dat het een deel van je uitmaakt dat je moet accepteren zoals grote oren of blauwe ogen, maar het kan ook betekenen dat er nu eenmaal mensen zijn met dyslexie. We halen deze uitspraak naar voren, omdat het laat zien dat het concept dyslexie tot de nodige verwarring leidt.

Het doel van onderhavig artikel is dan ook na te gaan wat de term

1. De afdeling die studievoorlichting en studentenbegeleiding regelt.

2. Het ministerie van VWS bepaalde dat per 1 januari 2009 de vergoede dyslexiebehandeling in het basispakket opgenomen diende te worden. Toen de transitie van de jeugdzorg in 2015 naar de gemeente een feit was, werden de gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van dyslexiebehandeling.

3. Op de pagina ‘veelgestelde vragen’ van de SDN staat overigens dat de eis van discrepantie tussen begaafdheid en leesvaardigheid als operationalisering van de specificiteit van deze leerstoornis verlaten is.

Literatuurlijst

  1. Anderson, P.L., & Meier-Hedde, R. (2001). Early case reports of dyslexia in the United States and Europe. Journal of Learning Disabilities, 34, 9-21. http://dx.doi.org/10.1177/002221940103400102
  2. Batstra, L. (2017). Peperdure hersenstudie ADHD levert niks op. Trouw, 17 februari.
  3. Blomert, L. (2005). Dyslexie in Nederland: Theorie, Praktijk en Beleid. Amsterdam: Nieuwezijds
  4. Blomert, L. (2006). Onderzoek t.b.v. protocollen voor dyslexie diagnostiek en behandeling. Eindrapport project nr. 608/001/2005. Amsterdam: CVZ
  5. Bosman, A.M.T. (2007). Zo leer je kinderen lezen en spellen. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 46, 451-465.
  6. Bosman, A.M.T. (2015). Zo leer je alle kinderen rekenen. Orthopedagogiek: Onderzoek en Praktijk, 54, 413-424.
  7. CBS (2016). Toename aandeel gaat gelijk op met vergoeding dyslexiezorg. Verkregen op 18 augustus 2019 van https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2016/40/lichte-toename-kinderen-met-dyslexie
  8. Cuelenaere, B. (2016). Quick scan dyslexie in po en vo. Onderzoek in opdracht van het ministerie van OCW. Tilburg: CentERdata.
  9. Druenen, M. van, Gijsel, M., Scheltinga, F. & Verhoeven, L (2008). Leesproblemen en dyslexie in het basisonderwijs. Handreiking voor aankomende leerkrachten. Verkregen op 6 januari 2019 van http://masterplandyslexie.nl.
  10. Dumont, J.J. (1980). Leerstoornissen 1. Theorie en model. Rotterdam: Lemniscaat.
  11. Dumont, J.J. (1984). Lees- en spellingsproblemen. Rotterdam: Lemniscaat.
  12. Elliot, J.G. & Grigorenko, E.L. (2014). The dyslexia debate. NY: Cambridge University Press.
  13. Fisher, A.J., Medaglia, J.D. & Jeronimus, B.F. (2018). Lack of group-to-individual generalizability is a threat to human subjects research. Proceedings of the National Academy of Science, 115(27): E6106-E6115. https://10.1073/pnas.1711978115
  14. Foulin, J. N. (2005). Why is letter-name knowledge such a good predictor of learning to read? Reading and Writing, 18, 129-155. https://10.1007/s11145-004-5892-2
  15. Gerretsen, P., Vaessen, A. & Ekkebus, M. (2003). Het effect van een psycholinguïstische behandeling bij kinderen en volwassenen met dyslexie. Tijdschrift voor Remedial Teaching, 11, 4-11.
  16. Gijsel, M., Karman, S. & Bosman, A.M.T. (2010). Behandeling van dyslexie met de F&L-methode. Tijdschrift voor Remedial Teaching, 2, 26-29.
  17. Inspectie van het Onderwijs (2019). Dyslexieverklaringen. Verschillen tussen scholen nader bekeken. Den Haag: Ministerie OCW.
  18. Kerr, J. (1897). School hygiene, in its mental, moral, and physical aspects. Journal of the Royal Statistical Society, 60, 613-680. https://doi.org/10.2307/2979713
  19. Leij, A. van der (2006). Dyslexie: vergelijking van behandelingsstudies. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 45, 313-338.
  20. Leij, A. van der (2014). Bouw! helpt (ernstige) leesproblemen voorkomen. Verkregen op 18 augustus 2019 van https://didactiefonline.nl/artikel/ bouw-helpt-ernstige-leesproblemen-voorkomen
  21. Liberman, I. Y., Shankweiler, D., Fischer, F. W. & Carter, B. (1974). Explicit syllable and phoneme segmentation in the young child. Journal of Experimental Child Psychology, 18, 201-212. http://dx.doi.org/10.1016/0022-0965(74)90101-5
  22. Molenaar, P.C.M. (2014). Dynamic models of biological pattern forma- tion have surprising implications for understanding the epigenetics of development. Research in Human Development, 11, 50-62. https://doi.org/10.1080/15427609.2014.874765
  23. Molenaar, P. C. M. & Campbell, C. G. (2009). The new person-specific paradigm in psychology. Current Directions in Psychological Science, 18, 112-117. http://dx.doi.org/10.1111/j.1467-8721.2009.01619.x
  24. Morais, J. (1987). The relationships between segmental analysis and alphabetic literacy: An interactive view. Cahiers de Psychologie Cognitive. European Bulletin of Cognitive Psychology, 7, 415-438.
  25. Mõttus, R., Epskamp, S. & Francis, A. (2016). Within- and between individual variability of personality characteristics and physical exercise. Journal of Research in Personality. http://dx.doi.org/10.1016/j. jrp.2016.06.017
  26. Morris, R.D. (1988). Classification of learning disabilities: Old problems and new approaches. Journal of Consulting and Clinicial Psychology, 56, 789-794.
  27. Nationaal Referentiecentrum Dyslexie (2013). Protocol Dyslexie Diagnostiek en Behandeling 2.0. Nationaal Referentiecentrum Dyslexie (NRD).
  28. Regtvoort, A., Zijlstra, H. & van der Leij, A. (2013). Supplementary tutor-assisted computerized intervention on the reading development of beginning readers at risk for reading difficulties: a randomized controlled trial. Dyslexia, 19, 256–280. https://doi.org/10.1002/dys.1465
  29. Rijksoverheid (2019). Aanpak geletterdheid. Verkregen op 18 augustus 2019 van https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/taal-rekenen-digitale-vaardigheden/aanpak-laaggeletterdheid
  30. Rose, T. (2016). De mythe van het gemiddelde. Amsterdam: Bruna.
  31. Schraven, J.L.M. (2000). Gerichte instructie geeft betere resultaten bij lezen en spellen. Zorg Primair, 1, 1, 3-6.
  32. SDN (2016). De Jong, P.F., De Bree, E.H., Henneman, K., Kleijnen, R., Loykens, E.H.M., Rolak, M., Struiksma, A.J.C, Verhoeven, L. & Wijnen, F.N.K. (2016). Dyslexie: diagnostiek en behandeling. Brochure van de Stich- ting Dyslexie Nederland. http://www.stichtingdyslexienederland.nl
  33. Stanovich, K.E. (1994). Annotation: Does dyslexia exist? Journal of Child Psychology and Psychiatry, 35, 579-595. http://dx.doi. org/10.1111/j.1469-7610.1994.tb01208.x
  34. Takács-Tielenburg, N. (2019). Grillige begaafdheidsprofielen bij zeer makkelijk lerende leerlingen in het basisonderwijs. Orthopedagogiek: Onderzoek en Praktijk, 58, 88-110.
  35. Van den Broeck, W. (2010). Rijmt dyslexie op empirie of op theorie? Nieuw inzichten over diagnose en achtergronden. In A. Geudens, D. Baeyens, K. Schraeyen, K. Maetens, J. De Brauwer & M. Loncke (Red.), Jongvolwassenen met dyslexie. Diagnostiek en begeleiding in wetenschap en praktijk. Leuven: Acco.
  36. Vernooy, K. (2006). Het LISBO- en VLOTPROJECT: leerkrachtgestuurde leesinterventieprojecten voor het speciaal basisonderwijs. Tijdschrift voor Orthopedagogiek, 45, 162-169.  Vernooy, K. (2007). De meeste leesproblemen zijn kwaliteitsproblemen. Prak- tijkgids voor de basisschool. Mechelen: Wolters-Plantijn.
  37. Vernooy, K. (2009). Lezen stopt nooit. Van een stagnerende naar een door- gaande leesontwikkeling voor risicolezers. Hengelo: Expertis.
  38. Wadsworth, S.J., Olson, R.K. & DeFries, J.C. (2010). Differential genetic etiology of reading di culties as a function of IQ: An update. Behavior Genetics, 40, 751–758. http://dx.doi:org/10.1007/s10519-010-9349-x
  39. Wijnants, M.A., Hasselman, F., Cox, R.F.A., Bosman, A.M.T. & Van Orden, G. (2012). An interaction-dominant perspective on reading fluency and dyslexia. Annals of Dyslexia, 62, 100-119. http://dx.doi:org/10.1007/s11881-012-0067-3
  40. Zorginstituut Nederland (2019). https://www.verzekeringen.com/zorg/zorgverzekering/begrippen/zorginstituut-nederland.
  41. Zwik, M. (2014). Update van de Cito-normen: inflatie van de score en de desastreuze gevolgen voor het onderwijs. Verkregen op 18 augustus 2019 van https://wij-leren.nl/cito-normering.php